Przy niedzielnym spotkaniu sąsiad wspomina, że należy do mormonów, a nazwa brzmi znajomo, choć nie wiadomo, co dokładnie oznacza. Najczęściej chodzi o członków Kościoła Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich, ale samo określenie bywa używane szerzej i może zaciemniać różnice między wspólnotami.
Najważniejsze informacje o mormonach
- Nazwa „mormoni” jest powszechnym określeniem, ale główny Kościół prosi o używanie jego pełnej nazwy.
- Jezus Chrystus zajmuje centralne miejsce w wierze tej wspólnoty.
- Księga Mormona jest uznawana za pismo święte obok Biblii.
- Codzienne życie obejmuje praktyki wspólnotowe i zasady dotyczące m.in. alkoholu, kawy oraz herbaty.
- Poligamia należy do historii głównego Kościoła, ale nie jest jego współczesną praktyką.
Nazwa „mormoni” nie obejmuje wszystkich odłamów ruchu
Za potocznym określeniem stoi przede wszystkim Kościół Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich. Jego nazwa pochodzi od Księgi Mormona, przypisywanej starożytnemu prorokowi o imieniu Mormon, jednak sama wspólnota prosi, by używać pełnej nazwy Kościoła albo określenia „święci w dniach ostatnich”. Wyjaśnia to w swoim zestawie pytań o Kościół.
„Mormon” jest więc zrozumiałym skrótem w rozmowie, ale niezbyt precyzyjną nazwą. Istnieją bowiem także mniejsze wspólnoty wywodzące się z ruchu świętych w dniach ostatnich, które mają własne kierownictwo i nauczanie. Gdy ktoś używa tego słowa, najlepiej dopytać, o którą grupę chodzi.
Uznają Jezusa za Zbawiciela, lecz inaczej rozumieją Trójcę
W rozmowie o tej wspólnocie pojawia się czasem pytanie, czy jej członkowie są chrześcijanami. Kościół sam określa się jako chrześcijański i naucza, że Jezus Chrystus jest Synem Boga oraz Zbawicielem. Wierni korzystają z Biblii, a także z dodatkowych pism uznawanych za święte.
Różnica wobec wielu innych Kościołów dotyczy m.in. rozumienia Boga. W nauczaniu świętych w dniach ostatnich Ojciec, Jezus Chrystus i Duch Święty są trzema odrębnymi istotami, zjednoczonymi w celu, a nie jedną istotą w klasycznym rozumieniu Trójcy. To rozróżnienie wyjaśnia, dlaczego wspólnota uznaje się za chrześcijańską, choć jej teologia odbiega od katolickich i prawosławnych definicji.
Własny kanon obejmuje cztery zbiory pism: Biblię, Księgę Mormona, „Naukę i Przymierza” oraz „Perłę Wielkiej Wartości”. W przewodniku po pismach świętych Kościoła wymieniono je jako jego oficjalne księgi kanoniczne. To właśnie dodatkowe pisma, a nie odrzucenie Jezusa, są jednym z głównych źródeł różnic doktrynalnych.
Zasady codzienności widać przy stole i w niedzielę
Wiara nie ogranicza się do nabożeństwa. Członkowie Kościoła spotykają się na niedzielnych zgromadzeniach, angażują w życie lokalnej wspólnoty i starają się kierować naukami Jezusa także w codziennych wyborach. W praktyce nie każda osoba przeżywa religijność w identyczny sposób, ale pewne zasady są rozpoznawalnymi elementami nauczania.
Jedną z nich jest „Słowo Mądrości”, czyli zasada zdrowego i odpowiedzialnego życia. Wspólnota naucza powstrzymywania się od alkoholu, tytoniu, kawy i herbaty; zaleca też unikanie substancji szkodliwych lub uzależniających. Szczegóły przedstawia oficjalny materiał „Słowo Mądrości”.
Nie chodzi wyłącznie o listę zakazów. Dla wyznawców ta praktyka łączy troskę o ciało z posłuszeństwem religijnym, więc odmowa kawy czy alkoholu może być wyrazem wiary, a nie deklaracją oceny cudzych wyborów. Uważam, że właśnie w takich codziennych sytuacjach najłatwiej zobaczyć, jak doktryna przekłada się na życie wspólnotowe.
Poligamia należy do historii, a nie do obecnej praktyki głównego Kościoła
Obraz mormonów często łączy się z wielożeństwem, bo część pierwszych członków głównego Kościoła praktykowała małżeństwa pluralne w XIX wieku. Kościół zakończył tę praktykę, a osoby, które obecnie zawierają takie związki lub je propagują, nie mogą pozostać jego członkami. Rozłamowcy utworzyli odrębne grupy, z których niektóre nadal praktykują poligamię.
Ważnym punktem tej historii jest Manifest z 1890 roku, który zapoczątkował odejście od małżeństw pluralnych. Oficjalne objaśnienie Kościoła podkreśla zarazem, że zakończenie praktyki zajęło czas, a mniejsze wspólnoty odłączyły się i działały pod własnym kierownictwem. Dlatego przypisywanie poligamii wszystkim współczesnym mormonom jest nieprecyzyjne.
Polska historia tej wspólnoty ma kilka odrębnych etapów
Obecność świętych w dniach ostatnich na ziemiach polskich nie zaczęła się wraz z najnowszą falą misjonarską. Oficjalna historia Kościoła wskazuje, że jego działalność w Europie rozpoczęła się, gdy Polska nie istniała jako niepodległe państwo, a powojenne losy wspólnoty były związane m.in. z Mazurami.
W późniejszym okresie wspólnota odbudowywała działalność w kraju. Według historii Kościoła w Polsce, w latach 1985-1990 do Kościoła przystąpiło 230 osób. Dziś sama nazwa tej wspólnoty figuruje w państwowym rejestrze kościołów i innych związków wyznaniowych, co potwierdza jej formalny status w Polsce.
Najlepszy początek rozmowy to pytanie o konkretną wspólnotę
Gdy temat pojawi się w rozmowie, pomocne jest rozdzielenie trzech rzeczy: potocznej etykiety „mormoni”, oficjalnej nazwy głównego Kościoła oraz historii różnych odłamów. Pozwala to uniknąć częstego nieporozumienia, w którym praktyki jednej małej grupy przypisuje się wszystkim członkom ruchu.
Jeśli ktoś przedstawia się jako święty w dniach ostatnich, można po prostu zapytać, jaką rolę w jego życiu odgrywa wspólnota. Taka rozmowa zwykle mówi więcej niż sama nazwa: odsłania, jak konkretna osoba rozumie wiarę, rodzinę i codzienne zobowiązania.
